Spreekwoorden en gezegden over dieren: Phrazle Dieren

Gezegden over dieren

Deze categorie verzamelt zinnen over allerlei dieren: huisdieren zoals katten en honden, boerderijdieren zoals koeien, paarden, varkens, kippen en schapen, wilde dieren, vogels, vissen en insecten. Soms wordt het dier bij naam genoemd, soms leent de uitdrukking alleen zijn gewoontes, zoals de nieuwsgierigheid van een kat of de vlijt van een mier.

Het Nederlands heeft zoveel dierengezegden omdat mensen eeuwenlang tussen hun dieren leefden en werkten. Boeren kenden hun koeien en kippen door en door, vissers hun vis, en iedereen had weleens een kat op muizenjacht gezien. Ook verhalen speelden mee: in het Middelnederlandse dierenepos Van den vos Reynaerde uit de dertiende eeuw gedragen dieren zich als mensen, en de fabels van Aesopus waren al eeuwen bekend. Op het schilderij De Nederlandse spreekwoorden van Pieter Bruegel uit 1559 lopen tussen de tientallen uitgebeelde gezegden heel wat dieren rond.

Elke puzzel op deze pagina is een zin over dieren. Je kent het thema al voor je eerste poging, dus denk aan dierennamen die bij de woordlengtes op het bord passen: KAT, HOND, KOE, PAARD, VIS en KIP zijn goede eerste proeven.

Dierengezegden en wat ze betekenen

Geen van deze voorbeelden wordt als puzzel gebruikt, dus als je ze leest, verklap je geen spel.

• Als de kat van huis is, dansen de muizen: zodra de baas of de ouders weg zijn, nemen de anderen het minder nauw met de regels. Hetzelfde beeld bestaat in veel Europese talen.
• Een ezel stoot zich in het gemeen geen twee keer aan dezelfde steen: zelfs een dom dier leert van een fout, dus een verstandig mens maakt dezelfde fout geen tweede keer. Het wordt vaak spottend gezegd tegen iemand die dat juist wel doet.
• Een olifant in de porseleinkast: iemand die zich lomp gedraagt in een situatie waarin juist voorzichtigheid nodig is. Het Duits kent precies hetzelfde beeld.
• Een wolf in schaapskleren: iemand die zich vriendelijk voordoet, maar kwaad in de zin heeft. Het beeld komt uit de Bijbel, waar gewaarschuwd wordt voor valse profeten in schaapsklederen.
• Krokodillentranen huilen: verdriet tonen dat je niet echt voelt. Het gaat terug op het oude fabeltje dat krokodillen huilen terwijl ze hun prooi opeten.
• Het paard achter de wagen spannen: iets in de verkeerde volgorde aanpakken, zodat het niet kan werken. Een paard hoort de wagen te trekken, niet te duwen.
• Ezelsbruggetje: een handig trucje om iets te onthouden, zoals een rijmpje of een zinnetje. Het woord is een vertaling van het Latijnse pons asinorum, “ezelsbrug”.
• Muizenissen: kleine zorgen en piekergedachten die je uit je slaap houden. Ze zijn net als muizen: klein, maar je hoort ze wel.

Veelgestelde vragen over dierengezegden