Alledaagse spreekwoorden: Phrazle Alledaags

Alledaagse spreekwoorden en gezegden

Deze categorie is voor de zinnen die niet bij één thema horen: de spreekwoorden over mensen, gevoelens, geluk, moeite, eerlijkheid, vriendschap en gezond verstand die Nederlandstaligen elke dag gebruiken. Sommige zijn spreekwoorden met een levensles, sommige vaste uitdrukkingen waarvan je de betekenis niet uit de woorden kunt afleiden, en sommige gewoon zinnen die iedereen uit het hoofd kent.

Zulke gezegden bestaan in elke taal omdat ze een kortere weg zijn. In plaats van een heel idee uit te leggen zeg je vijf bekende woorden, en iedereen begrijpt je. Het Nederlands haalde ze uit veel bronnen: de Bijbel, vooral via de Statenvertaling van 1637, Latijnse schrijvers, het boeren- en zeemansleven, de buurtalen Duits en Frans, en in de twintigste eeuw ook kranten, televisie en de voetbalwereld. Op het schilderij De Nederlandse spreekwoorden van Pieter Bruegel uit 1559 zie je hoe oud veel ervan al zijn.

De puzzels op deze pagina komen uit alle hoeken van de taal, dus er is geen thema om op te leunen. Dat maakt dit de beste categorie voor een echte test. Korte woorden als DE, HET, EEN, IS, WIE en ZO komen vaak voor, dus begin daarmee.

Alledaagse gezegden en wat ze betekenen

Geen van deze voorbeelden wordt als puzzel gebruikt, dus als je ze leest, verklap je geen spel.

• Wie het laatst lacht, lacht het best: juich niet te vroeg, want pas aan het eind blijkt wie er echt gewonnen heeft.
• Spreken is zilver, zwijgen is goud: soms is het verstandiger om je mond te houden dan om iets te zeggen.
• Beter een goede buur dan een verre vriend: als je hulp nodig hebt, heb je meer aan iemand dichtbij dan aan iemand ver weg. Een vergelijkbare zin staat al in het bijbelboek Spreuken.
• Elk nadeel heb z'n voordeel: aan elke tegenvaller zit ook een goede kant. De zin is beroemd geworden als uitspraak van voetballer Johan Cruijff, inclusief het ongrammaticale “heb”.
• Hoogmoed komt voor de val: wie te trots of te zeker van zichzelf is, gaat vroeg of laat onderuit. Ook dit spreekwoord gaat terug op het boek Spreuken.
• Een ongeluk komt zelden alleen: als er iets misgaat, volgen er vaak meer tegenvallers kort na elkaar.
• Nu zijn de rapen gaar: nu is het mis en zijn de problemen niet meer te overzien, of nu gaat het er echt om spannen.
• Zo gewonnen, zo geronnen: wat je makkelijk krijgt, ben je ook makkelijk weer kwijt. Geronnen komt van een oud werkwoord voor wegstromen.

Veelgestelde vragen over alledaagse gezegden